|
Matematikteki en zor problemlerden birini çözen dünyanýn en zeki adamý" olduðu söylenen Rus matematikçi, 1 milyon dolarlýk ödülü elinin tersiyle itti.
Petersburg'da karafatmalarýn istila ettiði küçük bir dairede oturan 44 yaþýndaki Dr. Grigory Perelman, kapý aralýðýndan yaptýðý açýklamada, parayý istemediðini belirterek, "Ben istediðimi aldým" dedi.
Ödül Perelman'a, ABD'deki Clay Mathematics Institute tarafýndan, matematikçilerin kafasýný yüzyýldýr yoran Poincare Varsayýmý problemini çözdüðü için verildi.
Matematik dahisi, 4 yýl önce de Uluslararasý Matematik Birliði tarafýndan problemi çözdüðü için verilen ödülü, "Para veya ün beni ilgilendirmiyor. Hayvanat bahçesindeki bir hayvan gibi sergilenmek istemiyorum. Matematik kahramaný deðilim. O kadar da baþarýlý deðilim, bu yüzden herkesin gözünü bana dikmesini istemiyorum" diyerek reddetmiþti.
Perelman, Steklov Matematik Enstitüsü'nde çalýþtýðý 2002 yýlýnda, 7 matematik muammasýndan biri olan(7 Problem þunlar: Goldbach Conjecture, Riemann Hypothesis, Poincare Conjecture, Hodge Conjecture, Navier-Stokes Equation, P versus NP Problem, Quantum Yang-Milss Theory ve Swinnerton-Dyer Conjecture.) söz konusu problemi çözdüðü iddiasýyla çözümleri internette yayýnlamaya baþlamýþtý.
Yapýlan titiz saðlamalarla çözümün doðru olduðu tespit edildi.
Perelman, 2002 yýlýnda dünyanýn çözülemeyen en büyük 7 probleminden biri olarak kabul edilen Poincaré varsayýmýný çözdüðünü iddia ederek internette 39 sayfalýk bir makale yayýmladý. Ertesi yýl ilkini tamamlar nitelikte 22 sayfalýk baþka bir makaleyi de internette yayýmlanayan Perelman, aslýnda çalýþmalarýnda Poincaré varsayýmýndan hiç söz etmiyor. Bu problemin de baðlý olduðu çok daha geniþ kapsamlý bir önerme olan Thurston Geometrizasyon Konjektürü'ne çözüm getiren Rus matematikçi, 2003 yýlýnda ABD'de bir dizi konferans verdi ve bilim dünyasýna çalýþmalarýný anlattý.
Düþünce tarihinde yeni bir sayfa
Ýlk etapta kuþkuyla yaklaþýlan makalelerin doðrulunu test etmek için oluþturulan bilim kurullarý geçtiðimiz günlerde Perelman'ý destekler nitelikte açýklamalarda bulundu. Çoðu bilim insaný sadece matematik alanýnda deðil, düþünce tarihinde yeni bir sayfa açýldýðýnda hemfikir. Elde edilen bilgiler ýþýðýnda bilgisayar teknolojilerinde olduðu kadar bilimin hemen her alanýnda büyük deðiþimler bekleniyor. Üç yýldýr Perelman'ýn makaleleri üzerinde çalýþan Yale Üniversitesi'nden Bruce Kleiner, deðil önümüzdeki 100 yýlda, belki de hiçbir zaman çözüleceðine inanmadýklarý bir problemin çözüldüðünü söylüyor.
Uzmanlar çözümü bile zor anladý
Rus bilimadamýnýn, 2002'de tüm dünyayý þaþkýna çeviren Poincaré varsayýmýna çözüm olarak sunduðu makaleler çok aðýr bir matematik diliyle yazýlmýþtý ve bilimsel bir makaleden çok karalamayý andýrýyorlardý. Uzmanlarýn anlamakta güçlük çektiði dokümanlarýn gelmiþ geçmiþ en büyük matematik problemlerinden birinin çözümünü içerdiðine artýk kesin gözüyle bakýlýyor. Yazdýklarýyla ilgili detaylarý açýkladýðý ABD'deki konferanslarýndan sonra 2003'te ülkesine dönen Perelman o tarihten beri e-posta ve telefonlara yanýt vermiyor. Steklov Enstitüsü'nden de ayrýldýðý söylenen Grisha'nýn ne yaptýðý merak konusu. Önümüzdeki hafta Madrid'de toplanacak Uluslararasý Matematik Birliði'nde matematiðin Nobel ödülü diye adlandýrýlan Fields Madalyasý'na layýk görülmesine kesin gözüyle bakýlan Perelman'ýn törene katýlacaðýna dair hiçbir belirti de yok.
Poincaré varsayýmý nedir?
Fransýz matematikçi, fizikçi ve filozof Henri Poincaré
19. yüzyýlýn ikinci yarýsýnýn en büyük Fransýz matematikçisi Poincarè'dir (1854-1912). 1881 yýlýndan ölümüne deðin Sorbonne Üniversitesi'nde profesörlük yapan Poincarè, her yýl çok deðiþik konularda çok parlak dersler vermiþtir; bunlar arasýnda, potansiyel kuramý, ýþýk, elektrik, ýsýnýn iletilmesi, elektromagnetizma, hidrodinamik, gök mekaniði, termodinamik gibi matematiksel fizik konularý ile olasýlýk teorisi gibi matematik konularý bulunmaktadýr.
Poincarè vermiþ olduðu derslerin yanýsýra, yazmýþ olduðu çok sayýdaki yapýtla da etkili olmuþtur. Türkçe'ye de çevrilen Bilimin Deðeri ve Bilim ve Varsayým gibi bilim felsefesiyle ilgili kitaplarý bunlardan sadece birkaçýdýr. Ayrýca otomorfik ve Fuchs fonksiyonlarý, diferansiyel denklemler, topoloji ve matematiðin temelleri hakkýnda makaleler yayýmlamýþ, diferansiyel denklemlerin çözümü için genel bir yöntem bulmuþtur. Matematiðin temelleriyle ilgili olarak, matematiksel düþünmenin gerçek aracýnýn matematiksel indüksiyon olduðunu düþünmüþ ve bu yöntemin sezgisel olarak daha basit bir yönteme indirgenebileceðine ihtimal vermemiþtir.
Poincarè gök mekaniðiyle de ilgilenmiþ, özellikle Üç Cisim Problemi üzerinde durmuþtur. Bu alanla ilgili olan ýraksak serileri incelemiþ, Asimptot Açýlýmlarý Kuramýný geliþtirmiþ, yörüngelerin düzenliliði ve gök cisimlerinin biçimleri gibi konularla ilgilenmiþtir. Ayný konular Laplace'ýn da ilgi alaný içine girmektedir; ancak Poincarè her yönüyle özgündür. Görelilik, kozmogoni, olasýlýk ve topolojiyle ilgili modern kuramlarýn hepsi Poincare'nin araþtýrmalarýndan oldukça etkilenmiþtir.
1904'te ortaya attýðý önermede, "üzerinde delik olmayan her þey bir küredir" diye özetlenebilecek bir yargýda bulunuyor. Bir elmanýn üzerine gerilmiþ paket lastiðinin þeklini bozmadan ya da elmayý parçalamadan sonsuza kadar büzülebileceðini, ancak ortasý delik bir simitte bunun mümkün olmadýðýný, delik var oldukça lastiði sýnýrlayacaðýný iddia ediyor.
En büyük zevki mantar toplamak
ABD'li Clay Matematik Enstitüsü'nün problemin çözümünü bulan bilim adamýna vermeyi vaad ettiði 1 milyon dolarý almak için çaba sarf etmeyen ve 1996'da Avrupa'nýn en saygýn matematik kurumunun verdiði Genç Matematikçi Ödülü'nü kabul etmeyen Perelman, esrarengiz kiþiliðiyle de merak konusu. Grisha adýyla da anýlan Grigori Perelman, 1966 St. Petersburg doðumlu. 1982'de henüz bir lise öðrencisiyken Madrid'deki Matematik Olimpiyatlarý'nda en yüksek skorla altýn madalya aldý. Perelman, 90'lý yýllarda araþtýrma bursuyla ABD'deki üniversitelerde bulundu. O dönemki arkadaþlarý tarafýndan "Sanki bu dünyadan deðil gibiydi" diye tanýmlanan Grisha, uzun saç ve týrnaklarýyla Rasputin'e benzetilmiþ. Dahi matematikçinin en büyük zevkinin St. Petersburg yakýnlarýndaki ormanlýk alanda mantar aramak olduðu söyleniyor.
|
