Gama ýþýn patlamasýnýn sonrasý tespit edildi...
Geçen hafta uzayda bilim dünyasýnda heyecan yaratan bir gama ýþýný patlamasý meydana geldi. TÜBÝTAK Ulusal Gözlemevi'nde (TUG) kurulu teleskop, bu patlamanýn oldukça sonrasýnda ilk kez meydana gelen ani çýkýþ ýþýmalarýný tespit eden tek teleskop oldu.
Uzayda hemen hemen her gün oluþan ve bir kaç saniye içinde sönen gama ýþýný patlamalarýndan çok farklý özellikler gösteren 18 Nisan 2010'daki patlamadan yarým saat sonra ani çýkýþ ýþýmalarý yaþandý. Bilim dünyasýnýn, bu patlamanýn doðasýna iliþkin yeni modellerinin kurulmasýnda önemli ipuçlarý saðlamasý bekleniyor.
AA muhabirine açýklama yapan TÜBÝTAK Ulusal Gözlemevi Müdürü Prof. Dr. Zeki Eker, gama ýþýný patlamalarýnýn evrenin herhangi bir yerinde günde ortalama bir kez gözlemlendiðini anlattý.
Bu patlamalarýn genelde milyarlarca ýþýk yýlý mesafedeki galaksilerde meydana geldiðini kaydeden Eker, bunun patlamanýn evrenin genç yýllarýnda oluþtuðunu gösterdiðini belirtti.
Patlamanýn çok uzaklarda oluþmasý nedeniyle patlama sinyallerinin Dünya'ya yeni ulaþtýðýný ve herhangi bir tehdit oluþturmadýðýný anlatan Eker, gama ýþýný patlamalarýna iliþkin þu bilgileri verdi:
''Bunlar çok yüksek enerjili patlamalar. Gama ýþýný patlamasýnýn ardýndan görülen ýþýmalar, genelde bir anda belirir ve kýsa süre içinde yok olur. Bu durum, bilim insanlarýnýn, detaylý çalýþma yapmalarý için yeterli bir zaman deðildir. Gama ýþýný patlamalarý, evrenin dört bir tarafýnda görülebilen ve evrenin oluþumuna neden olan Büyük Patlama'dan sonra en yüksek mertebede enerji içeren olaylar. Patlama, gama ýþýný öncü ýþýmasý ile kendini belli eder. Sonrasýnda uzayýn ayný bölgesinden daha uzun dalga boylarýnda (X-ýþýný, görünen, radyo) ardýl ýþýmalar gözlenebilir. Görünen dalga boylarýndaki ardýl ýþýmanýn þiddeti genellikle zamanla la azalarak gözlenebilirlik sýnýrý altýna iner.''
-TÜBÝTAK, PATLAMANIN SONRASINI TESPÝT ETTÝ-
NASA'nýn Swift adlý uydu teleskobu ile 18 Nisan 2010 günü belirlenen gama ýþýný patlamasýnýn ise çok farklý özellikler içerdiðini bildiren Eker, bu patlamadan yaklaþýk yarým saat sonra optik dalga boyunda ýþýmalarýn meydana geldiðini belirtti.
Eker, patlamanýn ardýndan beliren ýþýmadaki ilk ani parlamalarýn da yalnýzca TUG Antalya Bakýrlýtepe Yerleþkesi'nde bulunan RTT150 teleskobu ile gözlendiðini açýkladý.
Eker, TÜBÝTAK'ýn tespit ettiði bu patlamaya iliþkin þöyle konuþtu:
''RTT150 ile gerçekleþtirilen ardýl ýþýma gözlemleri, benzer diðer gözlemlerden farklý olarak 18Nisan'daki patlamadan oldukça sonra optik ýþýma þiddetinde ani yükseliþlerin olduðunu ortaya çýkardý. Bu gözlemler, patlamanýn meydana geliþ ve üretilen ýþýmanýn yayýlýmý konusunda çok önemli ipuçlarý verecek nitelikler taþýyor.
Türk ve Rus bilim insanlarýndan oluþan çalýþma ekibi, bir yandan patlamanýn ardýl ýþýmasýný RTT150 teleskobu ile optik dalga boylarýnda gözlemeye devam ediyor, diðer yandan sonuçlarýn duyurulacaðý bilimsel makale üzerinde çalýþmalarýný sürdürüyor.''
Zeki Eker, gama ýþýný patlamalarýnýn çok uzak mesafelerdeki galaksilerde meydana geldiklerinden yaydýklarý enerjinin çok yüksek miktarlarda olduðunu, ancak yeryüzündeki hayatý etkilemediðini sözlerine ekledi.
veteknoloji
