|
YANGIN
Bilmem hiç yangýn gördünüz mü? Ben çok yakýndan görmenin üzüntüsünü belleðimden silemem. Bir komþu evinin yanmasý, yýllarca okuduðum okulun gökyüzüne uzanan alevleri yüreðimde unutulmaz yaralar açtý. Yangýn yalnýzca görünen her þeyi yok eden acýmasýz bir canavardýr. Önünde durulmasý zordur. Canlý cansýz dinlemez. Demiri, taþý bile o kýpkýzýl diliyle çevirip yutar.
Küçük bir çocuktum. Üç saat kadar uzakta bir orman yangýný çýkmýþtý. Yanmýþ, küllenmiþ çam kabuðu parçalarý kuþlar gibi uçup bulunduðumuz yere kadar gelmiþti. Yaþlý komþumuz yarý yanmýþ kabuðu eline almýþ, dalgýn dalgýn baktýktan sonra bana açýklamalar yapmýþtý. “Bak evlat! Bu kabuðun geldiði yere üç dört saat yürüsek zor gidebiliriz. Bu kabuk buralara kadar boþuna gelmedi. Her yana her yere de gitti. Bize haber ulaþtýrýyor yanan aðaçlar. Yardýma çaðýrýyorlar. Onlarýn caný yanýyor þu sýralar. Kýzýl diliyle o güzelim ormanlarý yalayýp yutuyor. Yalnýz aðaçlarý deðil, onlarla birlikte yaþayan kuþlar, tavþanlar, kaplumbaðalar, börtü böcek de þu anda çýðlýk çýðlýðalar. Dilerim böyle yangýnlar görmezsin. Yürek dayanmaz, unutamazsýn.
Yaþlý komþumuzun dileði tutmadý. Çok yakýndan orman yangýnlarýna tanýk oldum. Birden bire koyu bir duman ve alev topu karþýna çýkýveriyor. O sessiz, sakin ortam karýþýyor. Rüzgar yokken bile aðaçlar sallanmaya baþlýyor. Acý bir uðultu ile sallanýyorlar. Boðuk homurtu sesleri duyuyorsunuz. “imdaaat!..” çýðlýklarý çevrenizi sarýyor. Kara bir duman ortalýðý dolduruyor. Arada alevler yok oluyor, sonra birden dumanlarýn arasýnda beliriveriyor. O güzelim aðaçlarý çatýrtý çýðlýklarý arasýnda yutuveriyor. O korkunç çatýrtýlar; yangýnýn türküsü, ormanýn yasý oluyor. Orman yangýnlarý, iki düþman ordunun savaþý gibidir. Bir yanda görünmeyen birileri alev toplarýyla saldýrýyor. Öbür yandaki aðaçlar, sallanýp birbirine sarýlarak, hýçkýrýklarýyla çevreye yardým çaðrýlarý yaparak savunmaya geçiyor. Yanan kabuklarýný yakýna uzaða fýrlatýp haber vererek “imdaaat!..” çýðlýklarý atýyor. Sonuçta yenilen ormanlar oluyor. Yaðmurlarý yaðdýran, topraðý besleyen, onca hayvana börtü böceðe yuva olan ormanlar yok olup gidiyor. Yangýn söndürülünce yerinde kapkara bir alan kalýyor. O çýðlýklar, acý sallanýþlar yok oluyor. Yanmýþ hayvanlar, kaçamayan kuþlar, kararan yeþiller yürekleri burkuyor.
Ormanlar nasýl yanýyor? Bir sigara atýðý, çoban ateþi, tarlasýný geniþletmek isteyen aç gözlü insanlar çoðu kez ormanlarýn yanýp kül olmasýna neden oluyor. Ormanlar yangýn savaþýný kaybediyor ama öcünü de zaman içinde alýyor. Yaðmurlar azalýyor, çevre çölleþiyor, topraklarýn verimi azalýyor. Topraklar akýp gidiyor. Ýnsanlar bunu çok geç fark ediyor. O güzelim ormanlarý yeniden yetiþtirmek onlarca yýlý, eski durumuna getirmek ise çok daha uzun zaman gerektiriyor. Bir noktaya da deðinmek isterim. Ormanlar, canlý topluluklarý gibi, çok güzel iþbirliði yeteneðiyle donatýlmýþtýr. Otlarý, böcekleri, kuþlarý olaðanüstü bir onarým savaþý baþlatýr. Toprak tüm verim gücünü kullanýr. Çimlenme, geliþme daha hýzlý ve daha verimli olur. Yangýn olasýlýðý için saklanan gizli güçler harekete geçer. Çatlamasý için yangýn bekleyen tohumlar bile vardýr. Yangýn yerlerinin daha çabuk onarýldýðý gözlenmiþtir.
Ben birçok orman yangýnýna tanýk oldum. O kýzýl canavarýn acýmasýzlýðýný, yenilmiþ ormanlarýn kapkara sonlarýný öç almalarýný gördüm. Kimsenin böyle acýlara tanýk olmamasýný dilerim.
Iþýk ÞENLÝK
|
