Çocukluðumun Sinemalarý: Saray Sinemasý

Saray sinemasý hep en mahçup hatýralarýmýn mekaný olmuþtur. Aslýnda “Saray” her sinema salonu gibi nezih bir iþletme olarak hayata gözlerini açmýþ ama 70′lerde TV mefhumunun hayatýmýza girmesiyle büyük deðiþime uðrayan sinema iþletmeciliði ile, bari yeni tip seyirciyi kaçýrmamak adýna damardan bir “2 film birden” sinemasýna dönüþmüþ, ite kaka 90′lara kadar gelmiþ ama en sonunda pes ederek yarýsý kömür deposuna kalan yarýsý da pek iþ yapmayan, yine de düzgün filmler göstermeye çalýþan “Dünya” adýnda bir sinemaya dönüþmüþtü.

Benim Saray ile tanýþmam lise yýllarýma rastlar… O vakitlerde burasý,  þehirdeki genç oðlanlarýn bir nevi erkekliðe geçiþ törenlerinin yapýldýðý yerdi. Baþka sinemalardan farklý olarak, oraya toy bir delikanlý olarak girer ama seksle ve kadýn vücudunun günaha davet eden tüm sýrlarýyla tanýþmýþ bir erkek olarak çýkardýnýz. Ýnternetin hiç olmadýðý, Babalarýn, abilerin dergilerinin de itina ile saklandýðý bir dönemde ilk seyir her zaman büyük bir þok yaþatýrdý. Ben de, “Milliyet Çocuk” almayý yeni býrakmýþ, “aile terbiyesi”nin hasýný almýþ bir ergen olarak baþlarda epey dirensem de en sonunda içimdeki içgüdüsel çaðrýya dayanamayýp, kesif kokulu o izbe salonun tuhaf atmosferinde garip bir sinema ritüelini yaþamaya baþlamýþtým.

Ýstanbul’da ki “Güneþ”, “Köþk” gibi azgýn “devamlý matine” sinemalarýnýn aksine Saray sinemasýnýn ilk gösterdiði, her zaman düzgün bir film olurdu. Genellikle ucuz bir Hong kong dövüþ filmi ama bazen de eski bir vizyon avantürü, en çaresiz zamanlarda ise Arabesk furyasýndan sefil bir yapým… Arkasýna mutlaka ya Ýtalyan, ya Alman seks komedisi, eðer þanslýysak daha önce görmediðimiz bir Zerrin Egeliler erotiði…

Bu haliyle Saray, aslýnda bir seks sinemasý olmaktan çok “Grindhouse” bir mekandý. Öteki Sinema’da yazdýðýmýz epey filmi o soluk perdede, çizikler içinde izlemiþ, þimdiki standartlarla alakasý olmamasýna raðmen tarifsiz keyifler almýþtým. kantininde köfte ekmek yapýlýp satýlan, film izlerken sigara içmenin serbest olduðu bir yerden bahsediyorum dersem ne demek istediðimi daha iyi anlarsýnýz. Sinemaya gelen bilmem kaç sene öncesinin filmleri bazen o kadar hýrpalanmýþ olurdu ki, filmde kurgusal bir bütünlük aramak haram olur, film izlemek neredeyse tribal bir deneyim haline gelirdi.

Saray, liseli ergenler olarak çok ihtiyacýmýz olan özerkliði bize saðlar üzerimize siyah bir örtü çekerek bizi saklardý. Elbette “Batýnýn en sert kulak çekeni” olan müdür yardýmcýsý Tekin bey’in sinemayý basýp hepimizi önüne katýp okula kovaladýðý zamanlar dýþýnda…

Yüzlerce kez girdiðim bu acayip iklimde sadece bir kez, bir “bayan” görmüþtüm. Ýnsanýn algýsýnýn mekana göre þekillenebileceðini de o gün anlamýþ oldum. 15-16 yaþlarýnda yolunu kaybetmiþ gibi sinemaya girmiþ bu kýz, sanki günahkar erkeklerin yaþadýðý bir gezegene düþmüþ “Kaptan Venüs” gibiydi. Hemen o klabalýktan farklý olduðumu ispat etmek istercesine, her santimini incelediðim Alman “seks eðitimi” filminin afiþinin baþýndan ayrýlýp, türlü çeþitli pozlarla oradaki tek iyi insanýn ben olduðunu anlatmaya gayret etmiþtim. Ne gerek vardý oysa…

Bu, kanunsuzlar mekanýnda yine de tek bir olumsuz hadise yaþamadým. Toplumsal kilitlerin henüz etkili olduðu ve bir seks sinemasýnda bile yürüyen bir ahlak anlayýþýndan dolayý belki de, kimse kimseyi rahatsýz etmez, herkes bir an önce salonun karanlýðýnda ve kendi dünyasýnda kaybolmayý tercih ederdi.

Sinemaya girmek de, çýkmak da zordu. Girerken daha cesur bir þekilde afiþler, lobiler incelenir, eðer yalnýzsanýz fuayede kimseyle göz temasý kurmadan filmin baþlamasýný bekler, çýkýþta ise acayip bir telaþ içinde sanki o kalabalýktan biri deðilmiþcesine ve 2 film boyunca üzerinize sinen bir lanetten kurtulmak istercesine aceleyle normal insanlarýn arasýna karýþmaya çalýþýr, kötü bir þey yaptýðýnýzý yüzünüze çarpar gibi gözünüze giren bir güneþden kaçarak evin yolunu tutardýnýz. Küçük þehirde yaþamanýn zorluðu, karþýnýza her an bir tanýdýðýn çýkmasý olasýlýðýdýr. Gündüz vakti sinemadan çýkmýþ insanýn kendine has eblekliðiyle komþunuz Hatice teyzeyle karþýlaþýp, geçiþtirircesine lafladýktan ve onun her iki cümlesinin arasýna soktuðu “annene çok selam söyle evladým…”ýný dinledikten sonra hala kýsýk gözlerinizden, o günah mekanýndan çýktýðýnýzý anlayýp annenize þikayet etmemesi için tövbeler ederek eve koþardýnýz.

Gölcük, Türk Donanmasýnýn baþkenti olduðu için Saray sinemasý, ailelere mahsus olmaktan çýkýp, istismar ve sex filmlerinden oluþan bir atmosfere sahip erkek gezegeni olduðunda, müþteri sýkýntýsý çekmemiþ, þehrin tek sinemasý olarak “Çarþý” iznine çýkan askerlerin her daim ziyaret ettiði bir mabed haline gelmiþti. Elbette bunlar sonsuza kadar sürecek þeyler deðildi… videonun, arkasýndan da özel TV’lerin geliþiyle Saray giderek unutulan bir yer oldu ve 15 yýl kadar önce kendi küllerinden doðmaya çalýþýrcasýna yeniden bir aile sinemasýna dönüþtürüldü. Yeni salon aslýnda eski sinemanýn balkon kýsmý olup, asýl alan ise bir kömür deposu olarak vazifelendirilmekte ve yeni adýyla “Dünya” sinemasý gelen 3-5 seyircinin hatýrýna nefes almaya gayret etmekte…

Öteki Sinema’nýn emeðinde bu sinemanýn da hakký vardýr. Helallik istemek adýna bu yazýyla anmýþ olalým.

Kaptan Venüs: Ali Recan ýn Yüzbaþý Volkan‘dan sonra yarattýðý seksi, bilimkurgu çizgiroman karakteri. 80 li yýllarda “Alfa” çizgiroman yayýnlari tarafýndan bir kaç ayrý seri olarak yayýnlanmýþtýr. (ekþi sözlük)

Çocukluðumun Sinemalarý: Saray Sinemasý