Yurtdýþýnda, özellikle Avrupa dýþýndaki bölgelerde yaþayanlar için günlük gazeteleri takip edebilmek, bir bilgisayar programý kullanarak Türkiye’deki yakýnlarýyla görüntülü iletiþim kurabilmek internet sayesinde mümkün oldu. Bundan yirmi sene evveline kadar uzaklara gidenler bu imkanlara sahip deðildi. Belki bir telefon veya bir mektup bu iþlevi görüyordu. Günümüzde ise uzaklarda olan bir yazar bile olsanýz yazýnýzý gazetenize, derginize, web sitenize gönderme imkânýnýz var. Bu, yeni yüzyýlýn günlük hayatýmýza getirdiði en önemli kolaylýklardan biri.

Dünyanýn teknoloji baþülkesi Japonya, bu teknolojileri günlük hayata o kadar soktu ki insan þaþýrýyor. Tokyo’da evinizden çýkmadan bir bilgisayar ve internet baðlantýsý ile yaþamýnýzý sürdürmeniz mümkün. Ýnternetten yapamayacaðýnýz alýþveriþ yok. Ýþinizi de bilgi veya bilgi teknolojisi üzerinize kurarsanýz balkona temiz hava almak için çýkmak dýþýnda evden çýkmadan yaþamanýz mümkün.

Japonya, eðitim seviyesinin yüksek olmasý yaný sýra hayatýn her aþamasýnda eðitime önem veren bir toplum. Üretim alanýnda ise robot teknolojileri ve seri üretim uygulandýðý için emeðe dayalý bir toplum olmaktan çýkmýþ. Diðer bir ifadeyle, kalifiye eleman deðilseniz yapacaðýnýz iþ yok gibi. Düþünüyorum da biz çocukken mahallemizde duvarlara ilan asarlardý. “Emek en deðerli þey” vs. Þimdi Tokyo’dayým ve görüyorum ki yirmi birinci yüzyýlýn önde giden toplumlarýnda emeðe ihtiyaç yok. Bilim adamlarýna, mühendislere, fikir adamlarýna ihtiyaç var. Geri kalanýný otomasyon ile robotlar yapýyor.

Türkçe’de robot kelimesi androit kapsamýnda anlaþýlýyor. Robot kelimesinin anlamý daha geniþ aslýnda. Üretim hattýnda bir vidayý takan makine de robot kapsamýndadýr. Japonya robot teknolojisinde androit yapabilecek bir aþamaya kadar geldi. Þimdilik, robot Ashimo (Aþimo okunuyor) önde gidiyor. Ashimo ile geliþmeler Türkiye’deki haberlerde de yer alýyor. Honda firmasýnýn ürettiði Ashimo emekleyerek hayata baþladý. Yürümeyi öðrendi. Þimdi ise koþuyor, konuþuyor ve insanlar ile diyaloða giriyor Ashimo henüz çocuk, fakat büyüyecek. Belki de yakýn zamanda, 10-20 senede, günlük hayatta evin bir ferdi olacak.

Japonya yaþlanan bir toplum, yani yaþlýlarýn nüfusu artýyor. Doðum oranýn düþmesinden dolayý da nüfus azalýyor. Ölüm yaþý dünya ortalamasýnýn çok üstünde. Yaþlýlar için huzur evleri ve diðer hizmet iþleri büyük bir sektör. Ashimo’nun ilk aþamada bu sektörde kullanýlmasý muhtemel. Yaþlý ferdi yataðýndan alacak, tekerlekli sandalyeye oturtacak, tekerlekli sandalyeyi sürerek veya kucaðýnda istediði yere götürecek. Evler, Ashimo’ya göre tasarlanacak ve Ashimo insanlarýn hizmetinde olacak. Robotlar insanlarýn hizmetinde yer alacak. Ýnsanlar ise asli vazifeleri olan düþünme üzerine yoðunlaþacak.

Türkiye’de düþünce denince de akla hemen siyaset getiriliyor. Bazýlarý ise apolitik olan gençlerin politik olmasýyla sorunlarýn çözüleceðini, düþünce üretileceðini sanýyorlar. Halbuki bunun yanlýþ olduðunun en somut örneði Japonya’dýr. Belki de dünyanýn en apolitik toplumu burasý. Politikayý siyasetçilere býrakmýþlar. Herkes iþine konsantre yaþýyor. Sosyal hizmetler, haklar, güvenlik vesaire büyük oranda oturmuþ bir sistem kurulmuþ. Az zamanda çok ve büyük iþler yapmýþlar ve bütün yurdu demiraðlarla örmüþler. Kýrk senelik jet trenlerde bir can kaybý bile olmamýþ. Ýnsanlar bu trenlerle 600 kilometreyi iki saate gider olmuþ. Devlet televizyonunun prime time’ýnda string teorilerini, beynin iþlevleri ile ilgili son bulgularý anlatan belgeseller izleniyor. Haberlerde (BS kanalý) ise bütün dünya ülkelerinin haber programlarýndan seçmeler alt yazýlý veriliyor. Sabah akþam gazetesini kapýsýna getirtenlerin sayýsý on milyonu geçmiþ. Milyon satýþlarý dergiler yapýyor. Bu Japonlar sessiz sakin duruyor, ama sanki asýl çýlgýn bunlar. Ne dersiniz?

Turhan Doðan